Dziś jest:

Zabytki

Architektura sakralna to ważny element dziedzictwa kulturowego Łasku i okolic. W wielu miejscowościach powiatu łaskiego znajdują się kościoły i kaplice, zarówno te wpisane do rejestru zabytków, jak i te nie uznane za zabytki, lecz zachwycające swoim pięknem. Większość z nich ufundowana została przez właścicieli okolicznych dóbr ziemskich: Łaskich, Wężyków, Buczkowskich czy Puczków.

Na szczególną uwagę zasługuje kolegiata w Łasku oraz zespół klasztorny w Widawie.

 Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i Św. Michała Archanioła w Łasku
wzniesiony został w latach 1517–1523 z fundacji abpa gnieźnieńskiego Jana Łaskiego. Konsekrowany i wyniesiony do godności kolegiaty 2 III 1525 r. Po pożarze w 1749 roku został gruntownie przebudowany i powiększony o dwie kaplice. Wówczas uzyskał barokową elewację i rokokowe wnętrze Jest to kościół orientowany, trójnawowy, z zamkniętym wielobocznie prezbiterium. Dekoracja zewnętrznych ścian prezbiterium składa się z dwóch ząbkowanych gzymsów oraz fryzu arkadkowego, wykonanego z profilowanej cegły, z półkolumienkami o motywach skrzyżowanych oślich grzbietów, z rozetami z glazurowanych płytek. Ściany prezbiterium są oszkarpowane przyporami o różnych przekrojach. Późnogotycki wystrój wnętrza – gwiaździste sklepienia portalu i tzw. laskowania – przetrwał wyłącznie w zakrystii i skarbcu. Bogato zdobiony jest rokokowy ołtarz główny z obrazem św. Michała Archanioła zabijającego Szatana, namalowany w 1760 r. przez Filipa Castaldiego oraz z rzeźbami aniołów. Ponadto w kościele znajdują się boczne ołtarze rokokowe z wartymi zobaczenia obrazami i rzeźbami oraz srebrna trumienka na relikwie św. Juliana. Najcenniejsze w świątyni dzieło sztuki – alabastrowa płaskorzeźba z końca XV w. przedstawiająca Matkę Boską z Dzieciątkiem – znajduje się w kaplicy Matki Boskiej. Dzieło przypisywane autorstwu florentczyka Andrei della Robbia ofiarował Prymasowi Łaskiemu w 1515 r. papież Leon X. Od początku do łaskiej kolegiaty, przed oblicze NMP przybywali pielgrzymi doświadczając wielu łask. 24 IX 2005 r., w 490 rocznicę sprowadzenia płaskorzeźby do Łasku, arcybiskup Władysław Ziółek ustanowił kościół Niepokalanego Poczęcia NMP i św. Michała Archanioła w Łasku Sanktuarium Maryjnym. 25 IX 2005 r. Prymas Polski kard. Józef Glemp dokonał uroczystej koronacji Matki Bożej Łaskiej z Dzieciątkiem. Korony zostały pobłogosławione 18 VIII 2002 r. na Błoniach Krakowskich przez Jana Pawła II. Była to pierwsza tego typu uroczystość na terenie metropolii łódzkiej.
W kolegiacie działa też muzeum parafialne, filia Muzeum Archidiecezji Łódzkiej.

Na zespół klasztorny Bernardynów w Widawie składa się barokowy kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego oraz klasztor.
Kościół Podwyższenia Krzyża Św. fundacji Wojciecha Wężyka Widawskiego i jego żony Anny wzniesiono w latach 1678-1709. Kościół jest jednonawowy, z dachem dwuspadowym i wieżyczką na sygnaturkę. W szczycie fasady znajduje się ogromnych rozmiarów herb fundatorów – Wężyków Widawskich oraz tarcza zegarowa. Pod gzymsem widnieje napis: „AD 1678". W kościele zachowały się: późnorenesansowa miedziana chrzcielnica z 1600 r. fundacji Walentego Widawczyka, cenne naczynia liturgiczne i krucyfiksy z XVII i XVIII w. Ołtarze pochodzą z XVIII w. Nad barokowymi organami znajduje się rzadko spotykany ręcznie wykuwany mechanizm zegarowy. W zakrystii zachował się komplet mebli intarsjowanych w stylu rokoko z 1700 r. W podziemiach kościoła mieszczą się dwie duże krypty sklepione kolebkowo, w których spoczywają zwłoki fundatorów i zakonników. Na ścianach są widoczne ślady zamurowanych wejść do podziemnych tuneli.
Do kościoła przylega klasztor bernardynów z XVII wieku. Jest to budynek piętrowy, na planie czworoboku, z wirydarzem pośrodku. W większości pomieszczeń są sklepienia kolebkowe z lunetami. Po kasacie klasztoru w 1864 r. bernardyni na prawach dożywocia użytkowali go jeszcze do 1900 r. Obecnie służy jako plebania. W zewnętrzną ścianę klasztoru wmurowano płytę nagrobną z XVI w. z postacią nieznanego rycerza.
Od strony zachodniej stoi dzwonnica zbudowana z cegły w 1903 r., w której umieszczone są trzy dzwony.
W 300 rocznicę rozpoczęcia budowy kościoła obchodzoną w 1978 r. w zachodnim skrzydle klasztoru, na piętrze urządzono muzeum parafialne. W celi przeznaczonej na skarbiec przechowywane są cenne przedmioty zabytkowe: wyroby miejscowego rzemiosła oraz przykłady sztuki sakralnej. Cały zbiór liczy około 150 eksponatów. W muzeum można się zapoznać z historią Widawy. Jest otwarte dla zwiedzających za zgodą miejscowego proboszcza, we wcześniej uzgodnionym terminie.

W Łasku znajduje się również Kościół p.w. Świętego Ducha. Jest to jedna ze starszych i najcenniejszych drewnianych budowli sakralnych w regionie łódzkim Został wzniesiony w 1666 r., – na miejscu spalonej rok wcześniej kaplicy – z inicjatywy kanonika łaskiego Macieja Szklarskiego przez rzemieślników łaskich.
Jest to budowla o cechach barokowych, zbudowana z bali modrzewiowych w konstrukcji zrębowej na rzucie krzyża. Pierwotnie prezbiterium umieszczone było od strony wschodniej, obecnie – co jest osobliwością – od zachodniej.
Świątynia jest trójnawowa, orientowana na zachód, z prostokątnym prezbiterium. Nawa główna jest otwarta na nawy boczne. Dachy kościółka są kryte gontem, nad nawą główną dach jest dwuspadowy, nad nawami bocznymi dachy są pulpitowe z szerokimi okapami. Nad wejściem widoczna jest wieżyczka na sygnaturkę. Obok kościółka znajduje się drewniana dzwonnica, kryta dachem dwuspadowym.
Niecodzienny jest wystrój wnętrza. Ołtarz, ambona i chrzcielnica ozdobione są muszelkami. Zdobienia te ufundowane zostały przez bogatą parafiankę podczas remontu świątyni, który od roku 1811 służył protestantom mieszkającym w Łasku. Odprawiano w nim nabożeństwa ewangelickie, a od 1950 r. – na mocy umowy między parafią katolicką a ewangelicko-augsburską – zarówno nabożeństwa katolickie, jak i ewangelickie.
Obecnie, po gruntownym remoncie, pełni funkcję katolickiego kościoła garnizonowego parafii wojskowej p.w. Św. Rafała Archanioła.

Kościół św. Stanisława Bp. i św. Mikołaja w Borszewicach (gm. Łask) został zbudowany w latach 1894-1902 wg projektu arch. Kornelego Szrettera. W latach 1924-25 dobudowano wieżę o wysokości 25 m i 4 wieżyczki niższe połączone attyką oraz hełm zakończony 2,5 m krzyżem. Główny ołtarz jest tryptykiem przedstawiającym św. Stanisława Bp, jego nauczanie i śmierć. W kościele znajdują się bardzo interesujące: chrzcielnica, rzeźby Chrystusa i św. Jana z przełomu XVII i XVIII w., krucyfiks późnobarokowy, pacyfikał późnobarokowy, kapa z h. Jelita z XVII w.

Najcenniejszym zabytkiem Buczku jest kościół parafialny p.w. Św. Jana Chrzciciela.
Jego fundatorem był najprawdopodobniej Paul Buczkowski – XVI wieczny właściciel dóbr. Późnogotycki kościół parafialny z przełomu XV i XVI stulecia znajduje się w centrum miejscowości na niewielkim wzniesieniu. Ta kilkakrotnie przebudowywana i rozbudowywana świątynia jest budowlą jednonawową z węższym, prostokątnym prezbiterium. Na ramie okna prezbiterium zachowała się data 1712. Posiada późnorenesansowe kaplice z początku XVII w. zbudowane na planie kwadratu: od południa Wawelskich, a od północy Gomulinskich. Pod kaplicami znajdują się, niedostępne dla zwiedzających, krypty fundatorów. Kaplica południowa jest w stylu renesansowym z początku XVII w., sklepiona ośmiopolową kopułą zdobioną dekoracją stiukową. Kaplica północna pokryta jest płaskim sufitem. Na osi fasady stoi czworoboczna wieża, przechodząca u góry w ośmioboczną, z XIX – wiecznym szczytem. Ciekawy ołtarz główny z około 1620 r. wypełniają obraz Madonny z Dzieciątkiem, św. Antoniego Padewskiego z Dzieciątkiem, a w szczycie scena chrztu Chrystusa w Jordanie z początku XVII w. Ołtarze boczne pochodzą z początku XVII w. z obrazami św. Andrzeja i Józefa z XVII w. W kaplicy południowej ołtarz św. Anny z XVII w. W kaplicy północnej umiejscowiono barokowy ołtarz z rzeźbą Matki Boskiej z grupy Ukrzyżowania z XVII w. Z tego samego okresu pochodzi ambona oraz obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem adorowanej przez świętych.
Dookoła kościoła rośnie zabytkowy starodrzew, m.in. przepiękne dęby, lipa drobnolistna o krótkim pniu, obwodzie 5,5 metra i wypróchniałym wnętrzu oraz wiąz szypułkowy o obwodzie 4,8 metra i wysokości 25 metrów.

Kościół parafialny p.w. Św. Mikołaja i Św. Doroty w Kwiatkowicach
(gm. Wodzierady) ufundowany został w 1606 r. przez Annę i Kacpra Puczków
z Sarnowa.
Jest to murowana, późnorenesansowa budowla z pułapem i belkowaniem modrzewiowym. Świątynia jest orientowana, jednonawowa, z węższym wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Od strony południowej przy nawie znajduje się kwadratowa kruchta, zaś przy prezbiterium od północy zakrystia. Na szczególną uwagę zasługuje zachodnia fasada ujęta dwoma uskokowymi szkarpami, z trójkątnym szczytem z sygnaturką i pięknym barokowym portalem z herbami Rola i Jastrzębiec. Przekryty jest dachem dwuspadowym.
Wystrój wnętrza jest wczesnobarokowy. W ołtarzu głównym pochodzącym z końca XVII w. znajdują się obrazy Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus i św. Mikołaja. Ambona jest wczesnobarokowa, z obrazami czterech Ewangelistów. Chrzcielnica z drewnianą nakrywą, pochodzi również z XVII w. Zachowała się tablica erekcyjna kościoła z 1606 r. Od czasu budowy kościół był kilkakrotnie restaurowany. Obok kościoła jest murowana dzwonnica o szczycie drewnianym z XVII w. posiadająca cztery półkoliste wnęki i drewniany szczyt. Przed kościołem zachowało się kilka nagrobków z XIX w. pozostałości po cmentarzu grzebalnym.

Kościół Parafialny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Marzeninie (gm. Sędziejowice) wzniesiono w latach 1370 – 1372. Pod koniec XVIII w. do kościoła dobudowano nawę drewnianą, którą około 1820 r. zastąpiono nawą murowaną kosztem parafian: Cieleckiego – stolnika i Antoniego Potockiego – cześnika sieradzkiego. Kolejne przebudowy (1873, 1896, 1905-25) sprawiły, że pierwotny styl romański zaginął i obecnie kościół jest bezstylowy. W latach 1992 – 1993 wymieniono więźbę dachową całego kościoła, sufit ozdobiono kasetonami z obrazem Matki Boskiej Wniebowziętej. W tym czasie odnaleziono malowidła datowane na połowę XV w. (rzadkość na terenie środkowej Polski), częściowo przemalowane ok. 1520 r., przedstawiające sceny z życia św. Anny, Najświętszej Maryi Panny i Chrystusa, które odrestaurowano jedynie w prezbiterium. Bogate wyposażenie kościoła pochodzi głównie z XVII i XVIII w. W ołtarzu głównym znajdują się obrazy Koronacji Najświętszej Maryi Panny, Ofiary Izaaka i Św. Marcina. Ołtarze boczne rokokowe – jeden Matki Bożej Różańcowej, drugi Serca Jezusowego. W parafii są zabytkowe lichtarze, ornaty, feretrony, żyrandole, rzeźby, krzyże. Ciekawostką jest drewniana chrzcielnica z 1578 r. z herbem Ogończyk.

Na terenie gminy Widawa, oprócz zespołu klasztornego, znajdują się również inne warte zobaczenia kościoły.

Kościół p.w. Św. Marcina w Widawie wybudowany w latach 1440-1464 r. w stylu gotyckim, przez Habdanków Widawskich. Konsekrowany w 1476 r. przez biskupa sufragana gnieźnieńskiego Andrzeja Naturieńskiego. W połowie XV w. przy kościele powstała szkoła parafialna, która przez Akademię Krakowską w 1545 roku została podniesiona do stopnia kolonii akademickiej zwanej Akademią Widawską. Została ona uznana przez szlachtę za najzacniejszą szkołę województwa sieradzkiego. W 1802 r. pożar zniszczył świątynię i budynek szkoły. Kościół odbudowano bezstylowo w 1846 r. Jest to jednonawowa świątynia z węższym prostokątnym prezbiterium i dwiema kwadratowymi kaplicami po bokach. Przy prezbiterium od strony północy znajduje się zakrystia i skarbczyk. We wnętrzu znajduje się ciekawy ołtarz główny z obrazem Św. Marcina z początku XIX w., ołtarz boczny z rzeźbami i obrazami z końca VIII w., kamienna kropielnica i barokowe lichtarze.
Ze względu na zły stan budowli kościół jest zamknięty i dlatego można go oglądać tylko zza ogrodzenia.

Na cmentarzu grzebalnym w Widawie znajduje się neogotycka kaplica św. Rocha, zbudowana z cegły staraniem ks. Stanisława Maniewskiego w 1893 r. Stanęła ona na miejscu spalonej kaplicy modrzewiowej z pierwszej połowy XVII w. Wewnątrz kaplicy znajduje się drewniany ołtarz z rzeźbami przedstawiającymi Świętego Rocha, ambonka i chórek.

Na uwagę zasługuje również kościół Św. Andrzeja Apostoła w Restarzewie Poduchownym.
Kościół powstał w pierwszej połowie XX w. Jest trzynawowy, z trzema kaplicami
i dwoma frontowymi wieżami. Wnętrze ozdobiono obrazami i rzeźbami z XVII-XIX w.
pochodzącymi z poprzedniego kościoła. Również z poprzedniego kościoła została przeniesiona płyta nagrobna renesansowa z 1576 r. z płaskorzeźbioną postacią
kobiety z synem Krzysztofem, herbem Jastrzębiec i napisem.

Warto zobaczyć kościół Św. Jana Chrzciciela i Św. Anny w Brzykowie,
szczególnie wieczorową porą kiedy jego urok podkreślony jest przez
oświetlenie. Wybudowany został w latach 1860-1872 jako budowla
jednonawowa. Na początku XX w. zmieniła się bryła kościoła:
dobudowano nowe prezbiterium, powiększono zakrystię,
dobudowano wieżę i dwie boczne kruchty.

Zabytki architektury ziemiańskiej i założenia dworskie znajdują się w wielu miejscowościach powiatu łaskiego.

Zespół dworsko-parkowy w Sędziejowicach powstał w I połowie XIX wieku, około roku 1840. W 1842 r. ukazem cara Mikołaja I majątek ten otrzymał w formie majoratu były pułkownik – dowódca Siewierskiego Pułku Piechoty, późniejszy gen. T. Łuzanow. Po jego śmierci dobra te 27 VII 1874 r. przeszły w ręce najstarszego syna, Piotra Łuzanowa.
Budynek został przebudowany na początku XX w. Dwór jest budynkiem parterowym, murowanym, zbudowanym w stylu neoklasycystycznym na planie prostokąta. Od frontu znajduje się ganek z dwiema parami kolumn na których wsparty jest zbudowany później balkon. Posiada rzeźbione drzwi. Nakryty jest czterospadowym dachem mansardowym.
Dwór znajduje się na terenie rozległego parku krajobrazowego, w którym podziwiać można aleję grabową, pomnikowe okazy dębów i lip drobnolistnych. W parku znajduje się interesująca, warta obejrzenia wystawa maszyn rolniczych.
Teren jest własnością Powiatu Łaskiego w użytkowaniu Zespołu Szkół Rolniczych im. Władysława Grabskiego.

W 1895 r. dobra łaskie, a wśród nich Ostrów, nabył Michał Szweycer. W 1913 r. (inne źródła podają rok 1911) dobra odziedziczył Janusz Szweycer, który 4 lata później podjął decyzję o gruntownej przebudowie dworku w Ostrowie. Autorem projektu dworku był warszawski architekt Romuald Gutt, budowę prowadził jego wspólnik – inż. Świerczewski, wykonawcą był majster ciesielski i murarski z Pabianic–Sobański. Malarze, sztukatorzy oraz specjaliści od obrzucania kolumn terrazytem byli z Łodzi. Elementy drewniane w dworku wykonała firma „Horn i Rupiewicz” z Warszawy, inna warszawska firma – „Hordek” wykonała napisy na belce: na jednej – A.D. 1918, na drugiej – „ci co w domu tym bywają, czego nam życzą niechaj sami mają”. Przebudowę ukończono pod koniec 1918 r. Powstała parterowa rezydencja z poddaszem użytkowym, usytuowana na planie prostokąta o rozczłonkowanej bryle wymiarów 42×14,5 m.
Od strony frontowej posiada płaski ryzalit i duży taras nad sześciokolumnowym gankiem, od strony parku posiada ryzalit owalny o charakterze mocno przeszklonej altany, nad którym znajduje się balkon. Funkcję mieszkalną pełnił do II wojny światowej.
Za czasów świetności dwór znajdował się w pięknie urządzonym parku angielskim, zaprojektowanym przez Franciszka Szaniora. Do dziś zachowały się jego pozostałości. Dużego uroku dodają oczka wodne, różnorodność drzewostanu i roślinności, pomniki przyrody.
W okresie walki o niepodległość w folwarku legioniści i członkowie POW odbywali tu ćwiczenia. W okresie II wojny św. skonfiskowano Szweycerom majątek. Dwór oddany był w zarządzanie komisarzom niemieckim, toteż obiekt nie uległ zniszczeniu ani dewastacji. Na początku 1945 r. folwark Ostrów uległ parcelacji. Dwór z przyległym parkiem i ogrodem przeznaczony został na ośrodek wypoczynkowy. Od końca lat 50-tych XX w. użytkownikiem terenu jest szkoła ogrodnicza w Ostrowie. Przez wiele lat budynek wykorzystywany był na cele dydaktyczne. W tym czasie dokonywane były najpotrzebniejsze naprawy dworku, np. w latach 1988-1990 wymieniono dachówkę, tzw. esówkę na czerwoną blachę i nad ryzalitem z trzema półkoliście zamkniętymi oknami zlikwidowano tralkową balustradę.

Dwór w Woli Bałuckiej, murowany, stoi w miejscu poprzedniego – drewnianego, który spłonął prawdopodobnie podczas Powstania Listopadowego. Zbudowany został około 1830 r. na planie prostokąta z ryzalitem na osi, zwieńczonym trójkątnym szczytem Ten dwór (także poprzedni drewniany) i folwark należał do Słodkowskich h. Gnierzawa, przybyłych tu z Księstwa Siewierskiego. Dwór i folwark został sprzedany w 1915 r. Dietrichom, którzy poddali go gruntownej restauracji i posiadali go do 1945 r. Po 1945 r. budynki gospodarcze zostały rozebrane przez mieszkańców wsi. W dniu 3 II 1981 r. dwór, który był już w ruinie z powodu wieloletniego nieużytkowania, zmienił właściciela. Nowy właściciel doprowadził dwór do idealnego stanu. Dziś wnętrze zachwyca wyposażeniem i atmosferą starego polskiego dworu.

Za wzór dworu w Łopatkach posłużył zamek królewski w Piotrkowie Trybunalskim. Dokładna data wzniesienia oraz fundator budynku nie są znane. Jednakże na podstawie takich elementów jak: bryła i układ wnętrza, układ i wymiary cegieł, forma okien, nadproży i ław okiennych oraz detali np. kute drzwi, kraty w oknach – można wnioskować, że pochodzi zapewne z połowy XVI w.
Dwór pierwotnie miał kształt dwukondygnacyjnej wieży mieszkalnej pokrytej czterospadowym lub siodłowym dachem. W budowlach takich, składających się zwykle z kilku kondy¬gnacji przyziemie miało charakter składowo – obronny, parter – mieszkalny, kondygnacja najwyższa – obronny. Ze względów stra¬tegicznych zachowany był rozdział pomiędzy przyziemiem a wyż¬szymi kondygnacjami (brak schodów – dlatego dom wieżowy). Wyższe poziomy łączyły zwykle proste, drewniane schody. Na przełomie XVII/XVIII w. rozebrano ostatnie piętro budynku. Nad wejściem do kondygnacji mieszkalnej znajduje się tablica herbowa z piaskowca z łacińską inskrypcją, która w tłumaczeniu brzmi: „Herb J. W. Hieronima Bużeńskiego, żupnika krakowskiego, starosty brzeźnickiego, krzeczkowskiego. Pan opiekunem moim, nie będę się lękał cokolwiek by nie uczynił ze mną człowiek”.
Powyżej znajduje się stylizowany kartusz herbowy, na którym jest herb Poraj przedstawiający pięciolistną koniczynę. Nad tarczą umieszczono hełm ze spływającymi po bokach labrami i liśćmi akantu. Naroża spięte są symbolami herbowymi – różą Poraitow oraz herbem Korab w postaci łodzi z wieżą.
Od 1876 roku dwór w Łopatkach znajduje się w rękach rodziny Pruskich. Obecnie pełni rolę zabudowania gospodarczego nie zdradzając zewnętrz¬nie swojej wysokiej wartości zabytkowej.

Barokowo – klasycystyczny dwór szlachecki w Wodzieradach wzniesiono w 1825 r. Jest to budynek modrzewiowy o konstrukcji zrębowej, w połowie z drewna, w połowie z cegły z charakterystycznym, łamanym polskim dachem, krytym gontem.
Parterowa budowla na planie prostokąta ma wymiary 8,5 m x 16 m, kubaturę 410 m3, powierzchnię użytkową 136 m2 . Układ wnętrza jest dwutraktowy z sienią i salonem na osi. We wnętrzu znajduje się oryginalna stolarszczyzna, dawne posadzki i kominek. Elewacja północna posiada piętrowy portyk murowany wsparty na czterech gotyckich kolumnach, elewacja południowa posiada ryzalit. Od strony zachodniej dobudowano sionkę.
Do niedawna w obrębie założenia dworskiego istniał zabytkowy, drewniany, kryty gontem lamus z XIX w. Niestety, mimo, że lamus został wpisany do rejestru zabytków został samowolnie zdewastowany po 1970 r. Wokół dworu widać resztki istniejącego tu niegdyś parku z zarysem alei dojazdowej. Renowacją tak wspaniałego zabytku wraz z parkiem zajął się prywatny właściciel w 1982 r. Obecnie dwór jest w ciągłym remoncie.
Dwór w Wodzieradach na przestrzeni wieków był wykorzystywany w rozmaitych celach. Właścicielka dworu Aleksandra Parczewska założyła i utrzymywała na własny koszt szkołę. W okresie Powstania Styczniowego we dworze urządzono szpital dla rannych powstańców. Stanowił on także bazę zaopatrzeniową i schronienia dla licznych leśnych partii działających w okolicach Łodzi. W 1868 r. majątek przeszedł w ręce Kulczyckich, którzy gospodarowali tutaj do wybuchu II wojny św. W czasie okupacji zarządzał tutaj Niemiec Pikard z Rygi. Od czasów II wojny św. dwór należał do Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej. Mieściła się w nim placówka kulturalno–oświatowa, szkoła, przedszkole, biblioteka. Jego urok wykorzystano przy realizacji niektórych scen w takich filmach jak: „Wilczyca”, „Między ustami a brzegiem pucharu”, „Ziemia obiecana”.

Pałac w Piorunowie wybudowany został w 1925 r. W okresie międzywojennym w majątku Lucjana i Barbary Niemyskich przebywała i tworzyła Maria Dąbrowska Podczas tych pobytów pisarka nie tylko podglądała prace gospodarskie, ale wielokrotnie w nich uczestniczyła. Te spostrzeżenia zawarła na kartach swojej powieści "Noce i dnie". Pisarka opracowała tutaj 7 rozdziałów powieści, a imiona głównych bohaterów nawiązują do ówczesnych właścicieli Piorunowa.
Po II wojnie światowej obiekt upaństwowiono, znajdował się tutaj PGR, później ośrodek kolonijny komendy MO w Sieradzu. Od 1994 r. dwór kilkakrotnie zmieniał właścicieli. Obecny właściciel pieczołowicie go odrestaurował i dzisiaj Pałac Piorunów oferuje miejsca hotelowe, urządzanie przyjęć itp.
W sąsiedztwie pałacu znajduje się również łowisko dla wędkarzy umiejscowione na dwóch stawach przy zabytkowym młynie. Interesującym obiektem przyrodniczym w tym nadzwyczaj urokliwym zakątku, jest stuletnia wierzba o obwodzie pnia około 6 m.

Park Miejski im. Rodu Łaskich w Łasku powstał najprawdopodobniej na przełomie XVIII i XIX w., choć już wcześniej na tym terenie rosły liczne drzewa i krzewy będące pozostałością naturalnych lasów znad Grabi i Pisi. Północną granicę parku stanowi rzeka Grabia, południową droga krajowa Łódź – Kalisz. Na terenie zajmowanym obecnie przez park znajdował się przed laty dwór Łaskich zniszczony w wyniku pożaru w połowie XIX wieku, a następnie dwór wybudowany nieco na południe przez kolejnych właścicieli Łasku i okolic – Kręskich. Na przestrzeni kilkuset lat układ i wygląd parku uległ licznym zmianom. Obecnie najcenniejszym elementem jest starodrzew parkowy. Do najstarszych drzew należy kolekcja wiązów szypułkowych, lip drobnolistnych, klonów zwyczajnych, dębów szypułkowych, modrzewia europejskiego oraz olch czarnych. Fragmentarycznie występują szpalery drzew ozdobnych, przede wszystkim szpalery grabowe. Po wschodniej stronie stawu, leżącego w pobliżu wejścia do parku, znajduje się szpaler klonów polnych, rzadko występującego gatunku spośród naszych rodzimych klonów.

Ciekawe są również przykłady architektury mieszczańskiej w Łasku.

W centrum miasta, na Placu 11 Listopada znajduje się szereg kamienic z XIX w.
Warto również zobaczyć budynek dawnego eklektycznego ratusza z 1909 r. oraz klasycystyczny budynek na Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego – obecnie jest to siedziba banku. W dzielnicy Kolumna interesujące są drewniane wille wybudowane w latach 30. XX w. w stylu nawiązującym do architektury szwajcarskiej z ozdobnymi werandami, dużą ilością okien oraz dużymi okapami dachów.

Zabytki architektury przemysłowej reprezentują młyny wodne w wielu miejscowościach położonych nad Grabią czy Niecieczą.

Na szlaku turystycznym „Młyny nad Grabią” wiodącego wzdłuż tej rzeki z Kolumny do Widawy znajdują się młyny wodne w Woli Marzeńskiej, Brzeskach, Kozubach i Woli Wężykowej.

W Woli Marzeńskiej znajduje się drewniany młyn wodno-elektryczny z dębową turbiną. Pochodzi z końca XIX w. Jest to jednopiętrowa, drewniana, wielokrotnie przebudowywana budowla. Obecnie młyn ten, stanowiący własność prywatną, pracuje na rzecz miejscowej ludności, napędzany energią elektryczną. Zachowały się jednak urządzenia dawnego napędu wodnego i jazu spiętrzającego wody rzeki Grabi.

Zabytkowy młyn wodny "Krzywda" w Brzeskach stoi na prawym brzegu rzeki Grabi. Młyn ten – nieczynny od lat 70. XX w. – został wzniesiony w 1867 r.
Prawdopodobnie w 1918 r. zamontowano w nim turbinę elektryczną.
Zachowały się ślady po dawnej motorowni.
Dziś młyn jest własnością prywatną.

Młyn w Kozubach pochodzący z 1920 r. na początku napędzany był, tak jak poprzedni – kołem wodnym. Wyposażony był w dwie pary kamieni młyńskich tzw. "francuskich" oraz perlak, jagielnik i żubrownik. Dziennie mógł przerobić około 1 tony zboża. W latach 30 rozpoczęto jego modernizację – zamontowano wówczas nowocześniejszy napęd czyli turbinę oraz zastąpiono jedną parę kamieni młyńskich metalowymi walcami. Po wojnie młyn krótko pracował – w 1947 r. zlikwidowano kolejną parę kamieni – po czym w latach 1949 – 56 stał zamknięty. Gdy ponownie go uruchomiono, napędzał go już silnik elektryczny. W 1966 r. młyn przeszedł gruntowny remont i pracuje do dziś. W latach 90. XX w. rozpoczęto odbudowę mocno zniszczonych przez czas i niekonserwowanych od wielu lat urządzeń piętrzących wodę. Ponownie woda zakręciła turbinę w 1992 r. Młyn jest to drewniany budynek z dwuspadowym dachem. Przy nim stoi odbudowana z białej cegły turbinownia przekształcona przez obecnego właściciela w elektrownię wodną. Zarówno elektrownia jak i młyn są własnością prywatną, istnieje możliwość ich zwiedzenia po wcześniejszym uzgodnieniu z właścicielem.

Drewniany młyn wodny "Kurek" w Woli Wężykowej został wzniesiony w końcu XIX stulecia. Był czynny do połowy ubiegłego stulecia. Działał na koło wodne. Obecnie popada w ruinę.

Zabytkowy drewniany młyn wodno-elektryczy w Zborowie stoi na brzegu Niecieczy, lewego dopływu Widawki.
Budynek młyna wzniesionego w 1917 r., dziś jest własnością prywatną.


Historyczne są cmentarze w wielu miejscowościach
.

Na Podłaszczu zachowały się resztki cmentarza żydowskiego założonego w 1835 r. Jest to jeden z trzech cmentarzy żydowskich jakie były na terenie i w okolicach Łasku. Do dziś na nieogrodzonym terenie zachowało się kilkadziesiąt płyt nagrobnych, z których kilka ma charakter sarkofagów. Niektóre płyty nagrobne mają czytelną symbolikę lub napisy.
Na cmentarzu w Sędziejowicach na szczególną uwagę zasługuje piaskowcowy pomnik z 1874 r. postawiony przez władze carskie dla upamiętnienia Kozaków poległych w bitwie stoczonej pod Sędziejowicami w dniu 26 VIII 1863 r. oraz mogiła powstańców styczniowych z oddziału gen. E. Taczanowskiego.
Pamiątką krwawych walk z okresu I wojny światowej są cmentarze wojenne w Ulejowie, Wodzieradach i Zamościu oraz mogiła w Łasku.
Na cmentarzu w Zamościu spoczywają żołnierze 10., 104., 156. i 211. Pułku Piechoty armii niemieckiej polegli w jednej z bitew, jaka rozegrała się w okolicy w listopadzie 1914 r.
Na cmentarzu w Ulejowie spoczywa około 360 żołnierzy trzech armii: austro-wegierskiej, niemieckiej i rosyjskiej. Pochowani są tu żołnierze walczący w trakcie tzw. "Bitwy o Łódź", która toczyła się w listopadzie i grudniu 1914 r. Pośród około 20 zachowanych płyt z inskrypcjami znajduje się pionowa stela z cementu z napisem w języku niemieckim.
Na terenie lasów w Wodzieradach na nieogrodzonym terenie znajdują się dwa krzyże z datą 1914. Pod jednym z nich ułożonych jest 15 płyt betonowych z trudnymi do odczytania nazwiskami, jednostką i datą śmierci .
Na cmentarzach w Łasku, Widawie, Kwiatkowicach, Marzeninie znajdują się groby żołnierzy oraz ofiar cywilnych z okresu II wojny światowej.

Pozostałościami po czasach wojennych są liczne bunkry, znajdujące się m.in. w lasach w okolicach Siedlec i Zamościa.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce

Zamknij